Ból kolana - czy przyczyna zawsze jest w kolanie?

Boli Cię kolano, ale nie pamiętasz żadnego urazu? A może badania nie pokazują niczego, co tłumaczyłoby skalę dolegliwości?

Ból odczuwany w kolanie nie zawsze oznacza, że jego źródło znajduje się właśnie w stawie kolanowym. Czasem problem rzeczywiście dotyczy struktur kolana, ale dolegliwości mogą być również związane z biodrem, przeciążeniem mięśni i ścięgien, sposobem poruszania się, a w niektórych przypadkach także z kręgosłupem i układem nerwowym. Dlatego podczas badania fizjoterapeuta nie powinien patrzeć wyłącznie na bolące miejsce.

Co może boleć w kolanie?

Kolano jest złożonym stawem, na który każdego dnia działają duże obciążenia. W obrębie samego kolana źródłem dolegliwości mogą być między innymi:

• mięśnie i ścięgna,

• więzadła,

• łąkotki,

• chrząstka stawowa,

• okolica rzepki,

• kaletki maziowe,

• tkanki otaczające staw.

Ból może pojawić się po urazie, ale bardzo często rozwija się stopniowo. Pacjenci mówią wtedy:

Przecież nic sobie nie zrobiłem."

I rzeczywiście - nie zawsze potrzebny jest jeden konkretny uraz. Czasem organizm reaguje na sumę powtarzających się obciążeń.

Ból kolana po przeciążeniu

Kolano może zacząć boleć po zwiększeniu aktywności. Typowe sytuacje to:

• powrót do biegania po przerwie,

• nagłe zwiększenie liczby treningów,

• dłuższe wycieczki w góry,

• większa liczba przysiadów lub wykroków,

• intensywna gra w squasha, tenisa lub piłkę,

• rozpoczęcie nowego sportu,

• długie spacery po okresie mniejszej aktywności.

To nie oznacza automatycznie, że coś zostało „uszkodzone”. Czasem obciążenie po prostu przekroczyło aktualną zdolność tkanek do regeneracji. W takiej sytuacji ważne jest nie tylko zmniejszenie bólu, ale również stopniowe przygotowanie kolana do ponownego obciążenia.

Czy ból kolana może pochodzić z kręgosłupa?

Tak, w niektórych przypadkach. Układ nerwowy może sprawić, że ból jest odczuwany w innym miejscu niż jego rzeczywiste źródło. Dotyczy to między innymi problemów związanych z kręgosłupem lędźwiowym i podrażnieniem struktur nerwowych. Dlatego pacjent może zgłaszać ból w okolicy kolana, mimo że samo kolano nie jest głównym źródłem problemu.

Czy przy rwie kulszowej może boleć kolano?

Może, choć nie jest to najbardziej charakterystyczny objaw rwy kulszowej. Dolegliwości związane z podrażnieniem struktur nerwowych mogą być odczuwane w różnych miejscach kończyny dolnej, między innymi:

• w pośladku,

• udzie,

• okolicy kolana,

• łydce,

• stopie.

Ważne jest jednak dokładne badanie, ponieważ ból kolana i rwa kulszowa mogą również występować jednocześnie jako dwa niezależne problemy. Nie warto więc samodzielnie zakładać:

Kolano boli mnie od kręgosłupa.

Podczas badania można sprawdzić, czy ruchy kręgosłupa wpływają na objawy w kolanie, czy występują zaburzenia czucia, osłabienie mięśni albo inne objawy neurologiczne.

Czy ból biodra może być odczuwany w kolanie?

Tak. To kolejny przykład bólu rzutowanego. Niektóre problemy w obrębie stawu biodrowego mogą być odczuwane również w udzie lub kolanie. Dlatego szczególnie przy bólu kolana bez wyraźnego urazu fizjoterapeuta może zbadać również:

• biodro,

• miednicę,

• kręgosłup lędźwiowy,

• sposób chodzenia.

Samo masowanie bolącego miejsca nie zawsze rozwiąże problem, jeśli jego główne źródło znajduje się gdzie indziej.

Ból kolana z przodu

Ból z przodu kolana jest bardzo częsty. Może pojawiać się między innymi podczas:

• schodzenia po schodach,

• przysiadów,

• biegania,

• długiego siedzenia z ugiętymi kolanami,

• wstawania z krzesła.

Często pacjent wskazuje wtedy okolice rzepki.

W takim przypadku podczas badania warto sprawdzić między innymi siłę i kontrolę mięśni kończyny dolnej, zakres ruchu, reakcję kolana na obciążenie oraz sposób wykonywania ćwiczeń.

Ból po wewnętrznej stronie kolana

Ból może być odczuwany również po przyśrodkowej stronie stawu. Może mieć związek z różnymi strukturami, dlatego samo miejsce bólu nie wystarcza do postawienia rozpoznania. Znaczenie ma między innymi:

• czy wystąpił uraz,

• czy kolano jest obrzęknięte,

• podczas jakiego ruchu pojawia się ból,

• czy występuje blokowanie,

• czy ból jest obecny również w spoczynku,

• czy dolegliwości pojawiły się po zwiększeniu aktywności.

• Ból po zewnętrznej stronie kolana

Często pojawia się u osób aktywnych, zwłaszcza biegaczy. Także tutaj nie warto diagnozować się wyłącznie na podstawie lokalizacji bólu. Podczas badania analizujemy nie tylko kolano, ale również:

• siłę mięśni,

• biodro,

• zakres ruchu,

• sposób biegu lub wykonywania ćwiczeń,

• ostatnie zmiany w treningu.

Często ważniejsze od pytania „co jest napięte?” okazuje się pytanie:

„Dlaczego właśnie teraz ta tkanka przestała tolerować obciążenie?”

Ból kolana podczas schodzenia po schodach

To bardzo częsty problem. Schodzenie wymaga dobrej kontroli kończyny oraz zdolności mięśni do stopniowego hamowania ruchu. Jeśli pojawia się ból, przyczyną może być między innymi zbyt duże aktualne obciążenie, osłabienie mięśni, zmiana aktywności albo problem z tolerancją konkretnego ruchu.

Nie oznacza to automatycznie, że należy całkowicie unikać schodów. Często celem rehabilitacji jest właśnie stopniowy powrót do ruchów, które wcześniej powodowały dolegliwości.

Ból kolana podczas przysiadu

Sam fakt, że kolano boli podczas przysiadu, nie mówi jeszcze, co jest przyczyną.

Fizjoterapeuta może sprawdzić:

• zakres ruchu w kostce,

• ruchomość biodra,

• kontrolę kolana,

• siłę mięśni,

• technikę ćwiczenia,

• głębokość przysiadu,

• obciążenie,

• częstotliwość treningów.

Czasami niewielka zmiana sposobu wykonywania ćwiczenia pozwala trenować bez większych dolegliwości. W innych sytuacjach potrzebna jest chwilowa modyfikacja obciążenia i stopniowa odbudowa tolerancji.

Czy każde bolące kolano trzeba oszczędzać?

Nie. To zależy od przyczyny dolegliwości. Po świeżym urazie czasowe ograniczenie obciążenia może być potrzebne. Przy wielu problemach przeciążeniowych całkowite zaprzestanie aktywności na długi czas nie jest jednak najlepszym rozwiązaniem. Częściej szukamy poziomu aktywności, który:

• nie powoduje dużego zaostrzenia bólu,

• pozwala zachować ruch,

• umożliwia stopniowe zwiększanie obciążenia.

Organizm adaptuje się do ruchu, jeśli dawka jest odpowiednio dobrana.

Czy przy bólu kolana można ćwiczyć?

W wielu przypadkach tak. Nie oznacza to jednak ćwiczenia „przez ból” bez kontroli. Program zależy od problemu i może obejmować między innymi:

• ćwiczenia mięśni uda,

• ćwiczenia pośladków,

• pracę nad łydką,

• ćwiczenia równowagi,

• poprawę zakresu ruchu,

• stopniowe ćwiczenia siłowe,

• ćwiczenia przygotowujące do biegania lub sportu.

W późniejszym etapie rehabilitacji często wracamy również do:

• skoków,

• biegania,

• zmian kierunku,

• dynamicznych ćwiczeń.

Właśnie dlatego rehabilitacja nie powinna kończyć się w momencie, kiedy kolano przestaje boleć podczas chodzenia.

Jak wygląda badanie u fizjoterapeuty?

Na pierwszej wizycie pytamy między innymi:

• kiedy pojawił się ból,

• czy wystąpił uraz,

• gdzie dokładnie boli,

• co nasila objawy,

• co je zmniejsza,

• jaka jest Twoja aktywność fizyczna,

• czy ostatnio zmieniał się trening,

• czy wcześniej występowały problemy z kolanem.

Potem badamy nie tylko samo kolano. W zależności od objawów możemy sprawdzić także:

• biodro,

• kostkę,

• kręgosłup,

• siłę mięśni,

• zakres ruchu,

• kontrolę kończyny,

• chód,

• przysiad,

• bieg,

• ruchy charakterystyczne dla Twojego sportu.

Dopiero wtedy można sensownie zdecydować, od czego rozpocząć terapię.

Co może obejmować fizjoterapia bólu kolana?

Postępowanie zależy od wyniku badania. Może obejmować:

• odpowiednio dobrane ćwiczenia,

• terapię manualną,

• stopniowe zwiększanie obciążenia,

• naukę techniki ruchu,

• pracę nad siłą mięśni,

• poprawę zakresu ruchu,

• trening równowagi i stabilizacji,

• przygotowanie do powrotu do sportu.

W Be Active nie zakładamy, że każde bolące kolano potrzebuje tego samego zestawu ćwiczeń.

Inaczej wygląda terapia osoby, która chce bez bólu chodzić po schodach, inaczej biegacza przygotowującego się do półmaratonu, a jeszcze inaczej zawodnika wracającego po urazie.

Kiedy z bólem kolana warto zgłosić się do fizjoterapeuty?

Konsultację warto rozważyć, jeśli:

• ból utrzymuje się i nie zmniejsza,

• ogranicza trening lub codzienną aktywność,

• regularnie powraca,

• pojawia się podczas biegania lub ćwiczeń,

• masz problem z chodzeniem po schodach,

• czujesz osłabienie nogi,

• po urazie wracasz do sportu,

• nie wiesz, jak bezpiecznie zwiększać aktywność.

Nie musisz czekać, aż kolano będzie bolało przy każdym kroku. Czasami znacznie łatwiej pracować z problemem wtedy, kiedy objawy dopiero zaczynają ograniczać aktywność.

Kiedy najpierw potrzebny jest lekarz?

Nie każdy ból kolana powinien być pierwszej kolejności kierowany do fizjoterapeuty. Pilniejszej oceny medycznej wymaga między innymi sytuacja, gdy:

• po urazie nie możesz obciążyć nogi,

• kolano jest wyraźnie zdeformowane,

• pojawił się bardzo duży lub szybko narastający obrzęk,

• kolano jest gorące i zaczerwienione, a dodatkowo masz gorączkę lub czujesz się źle,

• staw nagle całkowicie się blokuje,

• po urazie występuje znaczna niestabilność,

• pojawia się nasilające się drętwienie lub wyraźne osłabienie nogi.

Jeżeli masz wątpliwości, dobrym rozwiązaniem jest wcześniejsza konsultacja lekarska.

Rehabilitacja bólu kolana w Be Active

Z bólem kolana pracuje u nas wielu fizjoterapeutów zajmujących się rehabilitacją ortopedyczną, pourazową i sportową.

Możesz zgłosić się zarówno wtedy, gdy:

• kolano zaczęło boleć bez wyraźnego urazu,

• pojawiło się przeciążenie podczas treningów,

• wracasz do aktywności po kontuzji,

• jesteś po zabiegu lub operacji,

• ból ogranicza codzienne funkcjonowanie,

• chcesz bezpiecznie wrócić do sportu.

W zależności od problemu pomocne mogą być również:

• rehabilitacja ortopedyczna i pourazowa,

• rehabilitacja sportowa,

• terapia manualna.

Przyjmujemy w dwóch lokalizacjach w Krakowie:

Zachodnia 27 - Ruczaj

Wielicka 76 - Podgórze

Najczęstsze pytania o ból kolana

1. Czy przy rwie kulszowej może boleć kolano?

Tak. Dolegliwości związane z podrażnieniem struktur nerwowych mogą być odczuwane również w okolicy kolana. Nie należy jednak automatycznie zakładać, że każdy ból kolana wynika z kręgosłupa.

2. Czy ból kolana może pochodzić z kręgosłupa?

Może. Ból rzutowany lub objawy związane z układem nerwowym mogą być odczuwane w kolanie mimo braku głównego problemu w samym stawie.

3. Czy problem z biodrem może powodować ból kolana?

Tak. Niektóre problemy stawu biodrowego mogą dawać dolegliwości odczuwane w udzie lub kolanie. Dlatego podczas badania kolana często warto ocenić również biodro.

4. Dlaczego kolano boli, mimo że nie było urazu?

Ból może rozwijać się stopniowo w wyniku przeciążenia, zmiany aktywności, większej liczby treningów lub zmniejszenia tolerancji tkanek na wysiłek. Nie każdy ból wymaga wcześniejszego urazu.

5. Czy można ćwiczyć z bolącym kolanem?

W wielu przypadkach tak, ale intensywność i rodzaj ćwiczeń powinny być dobrane do przyczyny i nasilenia dolegliwości. Często nie trzeba całkowicie rezygnować z ruchu.

6. Czy przysiady są złe dla kolan?

Nie można powiedzieć, że przysiady są z definicji szkodliwe dla kolan. Problemem może być zbyt duże obciążenie, zbyt szybka progresja lub niedopasowanie ćwiczenia do aktualnych możliwości.

7. Dlaczego kolano boli podczas schodzenia po schodach?

Schodzenie wymaga dużej kontroli mięśniowej i obciąża staw w inny sposób niż zwykłe chodzenie. Przy niektórych problemach ból pojawia się właśnie podczas tego ruchu.

8. Czy przy bólu kolana trzeba zrobić rezonans?

Nie zawsze. W wielu przypadkach pierwszym krokiem jest dokładny wywiad i badanie kliniczne. O potrzebie dodatkowego badania obrazowego decyduje lekarz, jeśli wynik może wpłynąć na dalsze postępowanie.

9. Czy ból kolana oznacza uszkodzenie łąkotki?

Nie. Łąkotka jest tylko jedną z wielu struktur mogących mieć związek z bólem kolana. Sama lokalizacja bólu nie wystarcza do rozpoznania uszkodzenia.

10. Jak długo może boleć przeciążone kolano?

Nie ma jednej prawidłowej długości trwania bólu. Zależy to od rodzaju problemu, poziomu obciążenia i sposobu postępowania. Jeśli dolegliwości utrzymują się lub nasilają, warto je zbadać.

11. Czy kolano może boleć od biegania?

Może, szczególnie po nagłym zwiększeniu dystansu, intensywności lub częstotliwości treningów. Nie oznacza to jednak, że bieganie samo w sobie jest złe dla kolan.

12. Czy fizjoterapeuta sprawdzi technikę biegania?

Jeśli ma to znaczenie dla problemu, tak. Analiza biegu i obciążeń treningowych może być częścią rehabilitacji sportowej.

13. Kiedy po urazie kolana można wrócić do sportu?

Nie powinno się podejmować tej decyzji wyłącznie na podstawie czasu od urazu. Warto ocenić zakres ruchu, siłę, kontrolę kończyny i tolerancję ćwiczeń charakterystycznych dla danego sportu.

14. Czy terapia manualna pomaga na ból kolana?

Może być jednym z elementów fizjoterapii, szczególnie jeśli występuje ograniczenie ruchu lub zwiększone napięcie tkanek. W wielu przypadkach kluczowym elementem długoterminowego postępowania są jednak odpowiednio dobrane ćwiczenia i stopniowe zwiększanie obciążenia.

15. Do kogo zgłosić się z bólem kolana?

Przy przeciążeniach, nawracającym bólu czy problemie z powrotem do aktywności można rozpocząć od konsultacji fizjoterapeutycznej. Po poważnym urazie, przy dużym obrzęku, deformacji, blokowaniu stawu lub niemożności obciążenia nogi najpierw potrzebna może być konsultacja lekarska.