Co w kręgosłupie piszczy? Czy badania obrazowe są potrzebne?

Po ostatnim wpisie jedna z Pań zapytała, czy bez badań obrazowych, takich jak RTG czy rezonans magnetyczny, jesteśmy w stanie na podstawie objawów stwierdzić, z jakim rodzajem zaburzenia zmaga się pacjent.

To bardzo dobre pytanie. Chciałabym dziś zwrócić Wam uwagę na to, jakie objawy mogą wskazywać na określony problem w obrębie kręgosłupa. Od razu jednak muszę podkreślić jedną rzecz: każdy z nas jest inny. Mamy różny próg bólu, inną historię urazów, inny tryb pracy, inne napięcia w ciele, inne choroby współistniejące i różny czas trwania dolegliwości. Musimy też pamiętać, że problemy występujące w kręgosłupie bardzo często sumują się z innymi zaburzeniami w organizmie. Nie tylko w obrębie samego kręgosłupa, ale także miednicy, jamy brzusznej, klatki piersiowej, stawów, blizn, oddechu czy ogólnego napięcia w ciele. Innymi słowy, im więcej obciążeń i problemów zdrowotnych, tym bardziej skomplikowany może być obraz objawów. Nie ma więc dwóch takich samych kręgosłupowych dolegliwości. Dlatego to, co pomogło znajomemu, niekoniecznie pomoże Wam. Pamiętajcie o tym.

Po co wykonuje się badania obrazowe kręgosłupa?

Badania obrazowe, takie jak RTG, rezonans magnetyczny czy tomografia komputerowa, mogą być bardzo pomocne. Pozwalają zobaczyć struktury kręgosłupa i ocenić zmiany, których nie jesteśmy w stanie zobaczyć podczas samego badania manualnego. Nie oznacza to jednak, że każdy ból pleców od razu wymaga rezonansu. Czasem najważniejszy jest dokładny wywiad, badanie funkcjonalne, ocena postawy, ruchomości, napięcia tkanek i objawów neurologicznych. Innym razem objawy są na tyle niepokojące, że potrzebna jest szybka diagnostyka lekarska. Ostateczną decyzję o wykonaniu badań obrazowych podejmuje lekarz, biorąc pod uwagę objawy, historię pacjenta i wyniki badania.

W gabinecie fizjoterapeuty lub osteopaty badania obrazowe pomagają nam lepiej zrozumieć sytuację, ale zawsze musimy patrzeć na pacjenta, a nie tylko na opis badania.

Dyskopatia

Dyskopatia to mechaniczne uszkodzenie krążka międzykręgowego. Często kojarzy się z ostrym, silnym bólem, który nasila się podczas kichania, kaszlu albo w pozycjach prowokujących dolegliwości. Może pojawić się rwa kulszowa, drętwienie, pieczenie albo promieniowanie bólu do kończyny. W cięższych przypadkach mogą wystąpić objawy takie jak zaburzenia funkcji zwieraczy, opadanie stopy, znaczne osłabienie siły mięśniowej albo zaburzenia czucia. Takie objawy wymagają pilnej konsultacji lekarskiej. Na dyskopatię narażone są osoby długo przebywające w nieprawidłowej pozycji siedzącej, na przykład pracownicy biurowi, kierowcy, uczniowie czy studenci. Ale dyskopatia nie omija też osób pracujących fizycznie, młodych mam, sportowców czy chirurgów.

Dużym czynnikiem ryzyka jest nieprawidłowe podnoszenie ciężarów, szczególnie połączone ze skrętem tułowia. Bardzo często pacjenci właśnie tak opisują początek objawów. Remont, przesuwanie kanapy, podniesienie dziecka, nagły ruch i ciało mówi: stop. Dyskopatia często dotyczy osób młodych i aktywnych zawodowo.

Kręgozmyk i niestabilność

Kręgozmyk, potocznie kojarzony z niestabilnością, może dawać bóle zależne od pozycji ciała. Dolegliwości często zmniejszają się po zmianie pozycji. Początkowo może pojawiać się niewielki dyskomfort, który z czasem staje się częstszy i bardziej intensywny. Kręgozmyki zwykle nie lubią pozycji przeprostnych, czyli odchylania tułowia w tył. Mogą też źle reagować na ćwiczenia, w których szybko przechodzimy ze zgięcia tułowia do wyprostu. Ból może pojawiać się w miejscu problemu, ale także w okolicy pośladków i tylnej części ud. W takim przypadku bardzo ważna jest dobra diagnostyka i odpowiednio dobrane postępowanie. Ćwiczenia przypadkowe, znalezione w internecie, mogą nie być najlepszym pomysłem.

Kręgoszczelina

Kręgoszczelina występuje często u osób młodych, aktywnych sportowo. Ból może pojawiać się w trakcie wysiłku albo po nim. Po odpoczynku często ustępuje, choć zależy to od stopnia zaawansowania problemu. Dotyczy między innymi młodych piłkarzy, siatkarzy, gimnastyków oraz osób wykonujących aktywności wymagające częstych ruchów zgięcia i wyprostu kręgosłupa. Jeśli młoda, aktywna osoba zgłasza nawracający ból pleców po treningu, nie warto tego lekceważyć. Warto sprawdzić, czy ciało nie wysyła sygnału ostrzegawczego.

Stenoza kanału kręgowego

Stenoza, czyli zwężenie kanału kręgowego, może objawiać się uczuciem osłabienia i bólem kończyn dolnych po przejściu określonego dystansu. Charakterystyczne bywa to, że objawy ustępują po krótkim odpoczynku albo po zmianie pozycji, na przykład na siedzącą lub kuczną. Mogą temu towarzyszyć bóle korzeniowe, drętwienie, mrowienie albo zaburzenia czucia. Pacjenci często mówią, że mogą przejść tylko określony odcinek, a później muszą się zatrzymać. To ważna informacja diagnostyczna i warto powiedzieć o tym lekarzowi lub terapeucie.

Zmiany zwyrodnieniowe

Zmiany zwyrodnieniowe to szerokie pojęcie. Mogą obejmować różne struktury kręgosłupa i dawać różne objawy. Czasem pojawiają się bóle promieniujące, czasem sztywność po dłuższym siedzeniu, czasem ból przy konkretnych ruchach, na przykład skłonach. Często towarzyszy im wzmożone napięcie mięśni przykręgosłupowych. Zmiany zwyrodnieniowe są naturalnym elementem starzenia się organizmu. Nie zawsze muszą boleć i nie zawsze opis badania musi tłumaczyć wszystkie objawy pacjenta. Są jednak czynniki, które mogą przyspieszać ich rozwój. Należą do nich nadwaga, przebyte urazy, wady postawy, siedzący tryb pracy, brak aktywności fizycznej albo wieloletnie przeciążenia. Dlatego tak ważne jest to, żeby nie patrzeć tylko na sam opis badania. Liczy się także to, jak pacjent funkcjonuje, jak się rusza, gdzie odczuwa ból i co nasila lub zmniejsza objawy.

Czy sam opis objawów wystarczy?

Wracając do pytania z początku wpisu, myślę, że nie ma jednej odpowiedzi. Wiele zależy od rodzaju objawów, doświadczenia terapeuty, badania pacjenta, zaawansowania problemu oraz tego, czy pojawiają się objawy alarmowe. Objawy potrafią dużo podpowiedzieć. Dają kierunek myślenia. Pomagają odróżnić problem przeciążeniowy od sytuacji, która wymaga szybszej diagnostyki. Ale ostateczna diagnoza w wielu przypadkach wymaga konsultacji lekarskiej i badań obrazowych zleconych przez lekarza. Jako terapeuci możemy badać, testować, oceniać funkcję i szukać zależności w ciele. Jednak nie powinniśmy udawać, że sam dotyk albo sam opis bólu zawsze wystarczy do pełnego rozpoznania problemu.

Dlaczego terapia musi być dobrana indywidualnie?

Każdy pacjent jest inny. Opisane wyżej dolegliwości często nakładają się na siebie. Bardzo często przychodzicie do Be Active z opisem badania, w którym pojawia się kilka terminów naraz: dyskopatia, zmiany zwyrodnieniowe, protruzja, stenoza, kręgozmyk, przepuklina. I co wtedy?

Wtedy trzeba zobaczyć pacjenta, a nie tylko kartkę z opisem. Terapia musi być dostosowana do rodzaju problemu, jego zaawansowania, wieku, kondycji, możliwości pacjenta i celu, jaki chcemy osiągnąć. W większości przypadków na początku skupiamy się na zmniejszeniu dolegliwości bólowych. Ale to nie koniec pracy. Jeżeli po ostrym epizodzie bólu nadal czujesz asymetrię w ciele, nierówne ustawienie talii, uczucie jednej krótszej nogi, ograniczenie ruchu albo napięcie, które nie odpuszcza, nie zostawiaj tego samego sobie. Takie objawy warto przepracować w gabinecie fizjoterapeuty lub osteopaty, ponieważ mogą predysponować do kolejnych przeciążeń.

Kiedy warto zgłosić się do specjalisty?

Jeżeli miałeś ostry epizod bólu kręgosłupa, który minął, ale ciało nadal nie wróciło do swojej równowagi, warto być pod kontrolą dobrego specjalisty. Czasem wystarczy zmiana nawyków, odpowiednio dobrane ćwiczenia i praca z przeciążonymi tkankami, żeby codzienność stała się dużo łatwiejsza. Czasem nasza praca polega na tym, żeby problemy, które już istnieją, nie pogłębiały się. Trafiacie do nas na różnych etapach życia i z bardzo różnymi historiami bólu. Dlatego tak ważna jest współpraca między terapeutą a pacjentem. Czasem pozornie małe rzeczy są naprawdę istotne. Jeżeli masz opis badania kręgosłupa i nie wiesz, co oznaczają użyte tam terminy, albo jeśli ból wraca i utrudnia Ci codzienne funkcjonowanie, możesz skonsultować się z fizjoterapeutą lub osteopatą.

W Be Active pracujemy z pacjentami z bólem kręgosłupa w Krakowie, przy ul. Zachodniej 27 i Wielickiej 76. Możemy pomóc ocenić, co może podtrzymywać dolegliwości i jaka forma terapii będzie dla Ciebie odpowiednia.

Dajcie znać, jak teoria ma się u Was do praktyki. Jakie macie doświadczenia z dolegliwościami, o których pisałam?

Zdrowia!